ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ – ಭಾಗ ೪

ಅನರ್ಹರಿಬ್ಬರು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಹೇಗಿರುತ್ತೆ ಅಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ:

 

ऊष्ट्रानान्च विवाहेषु गानं गायन्ति गार्धभाः ॥
परस्परं प्रशंसन्ति “अहो रूपम्! अहो ध्वनिः!” ॥॥

 

ಊಷ್ಟ್ರಾನಾಂಚ ವಿವಾಹೆಷು ಗಾನಂ ಗಾಯಂತಿ ಗಾರ್ಧಭಾಃ |
ಪರಸ್ಪರಂ ಪ್ರಶಂಸಂತಿ “ಅಹೋ ರೂಪಂ! ಅಹೋ ಧ್ವನಿಃ!” ||

 

USTrAnAnca vivAheSu gAnam gAyanti gArdhabhAH |
parasparaM prazasanti “aho rUpam! aho dhvaniH!” ||



ಅನುವಾದ: ಒಂಟೆಯ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತೆಯು (गार्धभ) ಹಾಡಿತಂತೆ. ಕತ್ತೆಯ ಗಾನ ಕಛೇರಿ ಮುಗಿದಮೇಲೆ, ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಶಂಸೆ ಹೀಗಿತ್ತು: “ಆಹಾ ಎಂತಹ ರೂಪ! ಆಹಾ ಎಂತಹ ಧ್ವನಿ!”. 


Translation: During the camel’s marriage, the Donkey sang! Both heaped praise on each other thus: “Oh! What beauty! oh! what a voice!”.


ಭಾವಾರ್ಥ: ಒಂಟೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗು ಕತ್ತೆಯ ಸಿರಿಕಂಠದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ ಕೊಂಡರೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಉಂಟೆ? ನಮ್ಮ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಭ್ರಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?

Published in: on Tuesday, April 20, 2010 at 17:45  Leave a Comment  
Tags: ,

ನೀಲಾಂಜನ – ಪದದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅನರ್ಥ!

ಇವತ್ತು ನಾನು ಸುಮ್ಮನೆ “browse” ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ನೀಲಾಂಜನ ಎಂಬ ಪದದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಹುಟ್ಟಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ನೀಲಾಂಜನ ರವರ ಬ್ಲಾಗ್ ನ ಅನುಯಾಯಿ ಹಾಗು ಅಭಿಮಾನಿ ಕೂಡ!

 

ಸುಮಾರು ಹುಡುಕಿದರೂ ಸರಿಯಾದ ಅರ್ಥ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಸಿಕ್ಕ ಅರ್ಥಗಳೆಲ್ಲ – “ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಕಣ್ಣು ಉಳ್ಳವಳು” (blue eyed girl) ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು! ಹೋಗ್ಲಿ ಬಿಡು ಅನ್ನೋಣ ಅಂದ್ರೆ, ಒಂದೊಂದು ಭಾಷೆಯವರು ಇದು ತಮ್ಮ ಪದ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು (ಉದಾ: ಮರಾಠಿ ತಾಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಇದು ಮರಾಠಿ ಹೆಸರಂತೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಂಗಾಲಿ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ ಬೆಂಗಾಲಿ ಮೂಲದಂತೆ). ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೀಲಾಂಜನದ ಅರ್ಥ ಹುಡುಕಲು ಹೋಗಿ ಅನರ್ಥವಾಯಿತು ಅಷ್ಟೇ!

 

ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಳೆಯಿತು. ಶನೇಶ್ವರನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ:

 

ನೀಲಾಂಜನ ಸಮಾಭಾಸಂ ರವಿಪುತ್ರಂ ಯಮಾಗ್ರಜಂ!

ಛಾಯಾ ಮಾರ್ತಾಂಡ ಸಂಭೂತಂ ತಮ್ ನಮಾಮಿ ಶನೈಶ್ಚರಂ!!



ಈ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ನನಗೆ ಒಂದು ಉಪಾಯ ಹೊಳೆಯಿತು. ಅದೇನೆಂದರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ಸೂಚಿಸುವ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು. ನನ್ನ ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಫಲಪ್ರದವಾದುದು ಈ ಎರಡು ತಾಣಗಳಿಂದ – http://webapps.uni-koeln.de/tamil/  ಮತ್ತು http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/monier/indexcaller.php. ಈ ಎರಡೂ ತಾಣಗಳು ನನಂಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಹೀಗಿದೆ:

 

नीलाञ्जन

(H3) नीला* ञ्जन [p= 566,3] [L=111657]

n. black antimony R.

[L=111658]

an unguent made of antimony and blue vitriol L. (v.r. °ला*श्मज)

 

ಈ ಎರಡು ತಾಣಗಳಲ್ಲದೆ ನಾನು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿರುವ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥ ಹುಡುಕಿದಾಗ, ಈ ತಾಣ ವನ್ನು ಕಂಡೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಅಂಜನ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಹುಡುಕಿದೆ, ಕನ್ನಡ ಕಸ್ತೂರಿ ಯಲ್ಲಿ.

 

ನನ್ನ ಮುಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ, ನಾನು “ನೀಲಾಂಜನ” ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ನಾನು ಏನಾದ್ರು ತಪ್ಪು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ತಿದ್ದಿ!

 

ನೀಲಾಂಜನ – ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹಚ್ಚುವ ನೀಲಿ ವರ್ಣದ ಪದಾರ್ಥ; dark-blue collyrium (for the eye)



ಈ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ತಿಳಿಯೋದು ಏನೆಂದರೆ, ಒಂದು ಪದದ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಹರಸಾಹಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂತ!



Published in: on Thursday, February 4, 2010 at 14:40  Comments (1)  
Tags: ,

ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ – ಭಾಗ ೩

ಅಳಿಯ ಮನೆ ತೊಳಿಯ ಅನ್ನೋ ಗಾದೆ ಮಾತನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

सदा वक्रः सदा क्रूरो सदा पूजामपेक्षते ।
कन्या राशि स्थितो नित्यं जामाता दशमग्रहः ॥

ಸದಾ ವಕ್ರಃ ಸದಾ ಕ್ರೂರೋ ಸದಾ ಪೂಜಾಮಪೇಕ್ಷ್ಯತೆ |
ಕನ್ಯಾ ರಾಶಿ ಸ್ಥಿತೋ ನಿತ್ಯಂ ಜಾಮಾತಾ ದಶಮಗ್ರಹ: ||

sadA vakraH sadA krUro sadA pUjAmapekSate |
kanyA rAzi sthito nityaM jAmAtA dazamagraha: ||

 

As per conventional hindu astronomy, there are only 9 planets (ग्रह). However, we have a tenth planet in the form of a son-in-law (जामाता), whose qualities include perversity, cruelty and an expectation for obeisance. He always lies in the kanya rashi – Virgo for the uninitiated (read more about rashis here).

A truly hilarious diatribe on a son-in-law and one of my favourites!

 

Published in: on Monday, July 27, 2009 at 18:56  Comments (1)  
Tags: , , ,

ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ – ಭಾಗ ೨

This is one of my favourites if not the favourite among the shlokas.

दुर्जनम् प्रथमम् वन्दे
       सज्जनम् तदनन्तरम् ।
मुख प्रक्षालनात् पूर्वम्
       गुद प्रक्षालनात् यथा ॥

ದುರ್ಜನಂ ಪ್ರಥಮಂ ವಂದೇ
         ಸಜ್ಜನಂ ತದನಂತರಂ |
ಮುಖ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾತ್ ಪೂರ್ವಂ
        ಗುದ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾತ್ ಯಥಾ ||

durjanam prathamam vande
       sajjanam tadanantaram |
mukha prakSAlanAt pUrvam
       guda prakSAlanAt yathA ||

 

I believe that the shloka is self-explanatory and does not need any explanations whatsoever!

Published in: on Wednesday, October 1, 2008 at 18:42  Leave a Comment  
Tags: , ,

ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ – ಭಾಗ ೧

ಸುಮಾರು ೧೦ (10) ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕರ್ಣಾಟಕದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ “ತರಂಗ”ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನಿ “ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ”. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

 

चिताम् प्रज्वलिताम् दृष्ट्वा वैद्यो विस्मयमागतः ।
नाहङ्गतो नमे भ्राता कस्यैदं हस्त लाघवम्? ॥

ಚಿತಾಂ ಪ್ರಜ್ವಲಿತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವೈದ್ಯೋ ವಿಸ್ಮಯಮಾಗತಃ |
ನಾಹಂಗತೋ ನಮೇ ಭ್ರಾತಾ ಕಸ್ಯೇದಂ ಹಸ್ತಲಾಘವಂ ||

chitAm prajvalitAm dRSTvA vaidyo vismayamAgataH |
nAhaGgato name bhrAtA kasyedaM hasta lAghavam ||

 

ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬ ಪಕ್ಕದೂರಿನಿಂದ ತನ್ನೂರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಊರ ಹೊರಗಿನ ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಚಿತೆಯೊಂದು ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾಗಿ – “ಇದೇನು, ನಾನೂ ಊರಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ಸಹೋದರನೂ (ಅವನೂ ವೈದ್ಯ ಭಾನುವೇ!) ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಯಾರ ಕೈ ಚಳಕದಿಂದ (हस्त लाघवम्) ಚಿತೆ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವುದು?”

ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಕ್ಷಮಿಸಿ, ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿಸಿ.

A doctor (vaidya) returning from a neighbouring town is surprised on observing a funeral pyre burning at the cemetery and thinks thus – “Oh! what is this?, I was absent from this town and so was my brother (who himself is a very “capable” doctor indeed). Then, pray whose handiwork (हस्त लाघवम्) is it that the funeral pyre is burning?”

 

वैद्यराज नमस्तुभ्यम् यमराज सहोदर ।
यमस्तु हरति प्राणान् वैद्यः प्राणान् धनानिच ॥

ವೈದ್ಯರಾಜ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಯಮರಾಜ ಸಹೋದರ |
ಯಮಸ್ತು ಹರತಿ ಪ್ರಾಣಾನ್ ವೈದ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಾನ್ ಧನಾನಿಚ ||

vaidyarAja namastubhyam yamarAja sahodara |
yamastu harati prANAn vaidyaH prANAn dhanAnica ||

 

ನಿತ್ಯ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬನ ಉದ್ಗಾರ – “ಅಯ್ಯಾ (ಅಯ್ಯೋ!) ವೈದ್ಯರಾಜನೆ, ಯಮರಾಜನ ಸಹೋದರನಾದ ನಿನಗಿದೋ ವಂದನೆ. ಯಮರಾಜನು ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಒಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ನೀನಾದರೋ, ಪ್ರಾಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ನಮ್ಮ ಹಣವನ್ನೂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವೆ!”

A chronic patient’s fervent cry – “Oh! Doctor, the brother of Yama (God of Death), I salute thee. Yama only takes our lives, but you take not only our lives but also our wealth (धनम्).”

A humourous and a sad indictment on past doctors! Perhaps it holds good for today’s doctors too!!

Published in: on Saturday, September 27, 2008 at 12:41  Comments (1)  
Tags: , ,